ZSMEiE w Toruniu
Trąba
RyjBuk
Menu ogłoszeń
   Strona główna
Bieżące
   Strona wydarzeń
Ważne wydarzenia
   Rok szkolny 2019 / 2020
   Rok szkolny 2018 / 2019
   Rok szkolny 2017 / 2018
   Rok szkolny 2016 / 2017
   Rok szkolny 2015 / 2016
   Rok szkolny 2014 / 2015
   Rok szkolny 2013 / 2014
   Rok szkolny 2012 / 2013
   Rok szkolny 2011 / 2012
   Rok szkolny 2010 / 2011
   Rok szkolny 2009 / 2010
   Rok szkolny 2008 / 2009
   Rok szkolny 2007 / 2008
   Rok szkolny 2006 / 2007
   Rok szkolny 2005 / 2006
   Rok szkolny 2004 / 2005
   Rok szkolny 2003 / 2004
   Rok szkolny 2002 / 2003
   Rok szkolny 2001 / 2002
   Rok szkolny 2000 / 2001
Z Kroniki ZSMiE
   Lata 1980...1989
   Lata 1970...1979
   Lata 1960...1969

Kronika ZSMEiE - Ważne wydarzenia - Rok szkolny 2001 / 2002

Wystawy: Wystawa - Sekrety średniowiecznej iluminacji
5 - 2001/2002      Wstecz   Menu   Dalej   
Dnia 21 stycznia 2002 roku nastąpiło otwarcie wystawy pt. "Sekrety Średniowiecznej Iluminacji" prygotowanej przez mgr Dominikę Warską.

"Sekrety średniowiecznej iluminacji" - kilka słów o wystawie
W dniach od 21 do 25 stycznia i od 11 do 15 lutego 2002 r. w bibliotece szkolnej ZSMEiE w Toruniu prezentowana jest wystawa pt. "Sekrety średniowiecznej iluminacji". Celem wystawy jest zapoznanie się uczniów z procesem powstawania (kopiowania) pergaminowych kodeksów, przedstawienie tajników zdobienia inicjałów i malowania miniatur na ich kartach, ukazanie ogromu pracy zarówno całego zespołu ludzi, jak i poszczególnych mnichów pracujących w skryptorium pod czujnym okiem brata bibliotekarza.
Dlatego cała wystawa podzielona została na trzy części:
  • Część 1: opisująca średniowieczną bibliotekę i skryptorium (m.in. wygląd biblioteki i skryptorium, sposób pozyskiwania i udostępniania kodeksów)
  • Część 2: omawiająca sam proces iluminacji (np. jak przygotowywano pergamin, farby i inkausty, czym pisano, kto malował miniatury)
  • Część 3: prezentująca kopie miniatur i inicjałów w księgach i inkunabułach.
Zebrane na wystawie materiały, to kolorowe reprodukcje miniatur, inicjałów i iluminowanych stron z manuskryptów polskich i francuskich. Dodatkowym źródłem wzbogacającym wiedzę ucznia o wyglądzie średniowiecznej biblioteki i sposobie powstawania zdobionych ręcznie pergaminów, okazały się fragmenty książki Umberto Eco pt. "Imię róży". Ponadto wystawa jest doskonałą okazją do przypomnienia uczniom wiadomości o epoce średniowiecza i najważniejszych zabytkach języka polskiego, których reprodukcje znalazły się również wśród prezentowanych eksponatów.

KONSPEKT
Informacja o zajęciach otwartych (wystawa): lekcję przeprowadzono jako pokazową dla nauczycieli - bibliotekarzy w Zespole Szkół Mechanicznych Elektrycznych i Elektronicznych w Toruniu w dniu 21.01 2002 r.

Czas trwania zajęć: 50 min.

Nauczyciel prowadzący: Dominika Warska

Temat zajęć: Sekrety średniowiecznej iluminacji

Cel ogólny: zapoznanie się uczniów z procesem powstawania (kopiowania) pergaminowych kodeksów; zwiedzanie wystawy, na której zgromadzono kolorowe reprodukcje miniatur i inicjałów pochodzących zarówno z polskich, jak i francuskich kodeksów.

Cele szczegółowe:
  • kształcący: przypomnienie ogólnych wiadomości o epoce średniowiecza
  • poznawczy: jak wyglądała średniowieczna biblioteka i skryptorium (cz. 1 wystawy); jak powstawał średniowieczny kodeks i na czym polegał proces iluminacji (cz. 2 wystawy); co to są inicjały i miniatury, oglądanie zebranych eksponatów (cz. 3 wystawy)
  • wychowawczy: rozbudzenie zmysłu estetycznego i zapotrzebowania na kontakt ze sztuką


Forma pracy: zbiorowa

Metoda: podawcza - wykład

Pomoce dydaktyczne:
  • Bohonos - Zagórska M., Rozanow Z. Inkunabuły w zbiorach polskich, Warszawa 1979.
  • Cymelia ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu: rękopisy, stare druki, Toruń 1995.
  • Eco Umberto Imię róży, Warszawa 1987.
  • Encyklopedia Wiedzy o Książce, red. A. Birkenmajer, Wrocław 1971.
  • Król Królów: skarby Biblioteki Watykańskiej: (sztuka iluminatorska), wyd. 3, Poznań - Warszawa 1991.
  • Krzyżanowski Julian Historia literatury polskiej, wyd. 5, Warszawa 1979.
  • Michałowska Teresa Sredniowiecze, Warszawa 1995.
  • O książce: mała encyklopedia dla nastolatków, Wrocław 1987.
  • Skarby Biblioteki Narodowej, folder z wystawy zorganizowanej przez Bibliotekę Narodową w Warszawie z okazji 65 rocznicy utworzenia BN, 19 - 23 czerwca 1993 r.
  • Sztuka w dziejach człowieka, red. Gloria Fossi, Warszawa 1992.
  • Snieżyńska - Stolot Ewa Tajemnice dekoracji Psałterza Floriańskiego: z dziejów średniowiecznej koncepcji uniwersum, Warszawa 1992.
  • Tabela zawierająca zabytki języka polskiego w: Stanisław Dubisz, Maria Nagajowa, Jadwiga Puzynina Język i my: podręcznik do języka polskiego dla szkół średnich, wyd. 3, Warszawa 1989, str. 209.
  • Nagrania z płyty Ery pt. Era (chorał gregoriański).
  • Uczeń przebrany w habit mnicha, odczytuje poszczególne definicje i odpowiednie fragmenty powieści Umberto Eco pt. Imię róży.

Przebieg lekcji:
  • powitanie zebranych, krótkie i ogólne omówienie wystawy zorganizowanej po to, aby przybliżyć zarówno uczniom, jak i nauczycielom sekrety średniowiecznej iluminacji. Dlatego wystawa podzielona została na trzy części:
    1. część 1 - nosi tytuł Biblioteka i skryptorium
    2. część 2 - Iluminacja
    3. część 3 - Iluminowane kodeksy
  • cz. 1 Biblioteka i skryptorium. Prowadzący zwraca się z pytaniem: "Kto potrafił czytać i pisać w średniowieczu?", uczniowie odpowiadają, że zakonnicy. Nauczyciel krótko i zwięźle opowiada o sztuce pisania i czytania w średniowieczu, o zakonach cystersów, dominikanów i benedyktynów, dlaczego akurat zakonnicy zajmowali się edukacją, o skryptoriach klasztornych w Polsce (Kraków, Płock Wrocław, o opactwie benedyktyńskim na Łysej Górze) i na zachodzie Europy (skryptoria francuskie np. w St. Gallen), o skryptoriach świeckich ulokowanych na dworach książęcych i królewskich (skryptorium na Wawelu)
  • uczeń czyta def. skryptorium
  • nauczyciel przedstawia cztery główne czynności, wokół których skupiona jest praca biblioteki dzisiejszej i odnosi je do epoki średniowiecza: gromadzenie zbiorów:
    1. ręczne przepisywanie (kopiowanie), wypożyczanie na pewien czas materiałów (pergaminowe zwoje, kodeksy) z innych bibliotek, dary przywożone z podróży dyplomatycznych, zagranicznych wędrówek (do Ziemi Swiętej lub innych opactw) przez zakonników lub osoby świeckie, uczonych przebywających zagranicą lub osoby świeckie;
    2. uczeń czyta fragm. powieści Umberto Eco o tym w jaki sposób trafiały pergaminy do skryptorium;
    3. opracowywanie: określanie ogólnego charakteru kodeksu: dzieło świeckie, modlitewnik, psałterz, księgi liturgiczne, listy, Biblia itp.;
    4. przechowywanie: w jaki sposób i gdzie przechowywano kodeksy i zwoje, nauczyciel opowiada o wyglądzie średniowiecznej biblioteki i skryptorium;
    5. udostępnianie: komu i w jaki sposób udostępniano zbiory biblioteczne; Uczeń czyta fragm. powieści ilustrujący wygląd średniowiecznej biblioteki i skryptorium
  • część 2 Iluminacja
    uczeń czyta następujące definicje: zwój (nauczyciel pokazuje uczniom jak wygląda zwój pergaminowy), kodeks (nauczyciel pokazuje jak wygląda kodeks), rękopis, rękopisy iluminowane, iluminacja;
  • prowadzący opowiada w jaki sposób powstawał pergaminowy kodeks. W trakcie opowiadania wyjaśnione zostają pojęcia benedyktyńska cierpliwość i przeczytać od deski do deski: hodowla zwierząt celem pozyskania pergaminu, wyprawianie skór (beczki z nawozem końskim, doły z wapnem), garbowanie (wykorzystywanie naturalnej kredy i pumeksu), uczeń czyta kto pracował w skryptorium (rubrykator, kaligraf, iluminator, korektor, introligator, bibliotekarz) kwadratowanie pergaminu, rubrykowanie kart, kaligrafowanie (nauczyciel pokazuje uczniom wygląd i cechy charakterystyczne pisma gotyckiego, narzędzi pisarskich, opowiada z czego wyrabiano inkausty, jak umieszczano tekst na pergaminie), iluminowanie (z czego wyrabiano farby, czym malowano, dlaczego wykorzystywano wyłącznie produkty pochodzenia naturalnego), korekta, introligacja;
  • nauczyciel opowiada jak długo można było pracować w skryptorium poświęcając swój czas wyłącznie jednej czynności i ile lat pracowano nad stworzeniem (skopiowaniem) pergaminowego kodeksu uczeń czyta kolejny fragment z Imienia róży ilustrujący pracę w skryptorium;
  • część 3 Iluminowane kodeksy. Nauczyciel pyta o cechy charakterystyczne ilustracji we współczesnych książkach, po uzyskaniu odpowiedzi opowiada dlaczego zaczęto iluminować pergaminy uczeń czyta definicje miniatury i inicjału, a następnie jakie elementy zdobnicze wchodziły w skład inicjałów i miniatur (np. floratura, arabeska, meander, banderola, maszkaron, akant);
  • prowadzący na podstawie wybranej reprodukcji miniatury opowiada o symbolice i heraldycznym języku, jakim posługiwało się średniowiecze np. kolor tła - symbolika kolorów, mowa kwiatów, symbolika poszczególnych elementów pochodzących ze świata zwierzęcego, symbole przejęte z antyku (np. jednorożec, syreny, satyr, smok itp.) o tematyce zarówno świeckiej, jak i kościelnej, o inicjałach i ich rodzajach (np. inicjały figuralne);
  • uczeń czyta ostatni fragm. z powieści opisujący wygląd malowanej miniatury. Oprowadzający może w tym czasie pokazać wybrany obraz Hieronima Bosha, wykorzystujący fantastyczne postaci, o których jest również mowa w Imieniu róży;
  • na zakończenie nauczyciel prezentuje jako ciekawostkę reprodukcję z Księgi henrykowskiej, zawierające pierwsze zdanie napisane w języku polskim; może również przedstawić tabelkę ilustrującą zabytki języka polskiego, w kilku słowach może również wspomnieć co to są inkunabuły;
  • zamykając wystawę opowiada, gdzie w Polsce, w których bibliotekach w przechowywane są najcenniejsze zbiory iluminowanych rękopisów, dlaczego przechowywane są w specjalistycznych warunkach, dlaczego posiadają wartość muzealną;
  • uczniowie oglądają zebrane materiały (kolorowe ksero miniatur, inicjałów, iluminowanych stron z pergaminowych kodeksów);
  • podczas prelekcji jako podkład muzyczny można wykorzystać chorał gregoriański
  • na zakończenie nauczyciel prezentuje jeko ciekawostkę reprodukcję
Tekst: DW
Zdjęcia: MVS
Opracowanie WWW: MVS
Gości: 14510

W:2135930     P:2123453
Plan zajęć | Ważne Wydarzenia | Absolwenci | Rekrutacja | Kontakt | Spis treści
Zespół Szkół Mechanicznych Elektrycznych i Elektronicznych w Toruniu

Telefon: (+48 56) 6544791
e-mail : zsmeie@zsmeie.torun.pl